Shoulder surfing op het werk: schermen, flexplekken en vergrendelen

MacWindowsBijgewerkt 2026-10-31

Shoulder surfing betekent dat iemand over je schouder meeleest op je scherm of meekijkt terwijl je typt, bijvoorbeeld je wachtwoord. Op het werk helpen kleine dingen: letten op wie je scherm kan zien, voorvertoningen van je inlogscherm weghouden, je wachtwoord nooit delen of laten liggen, en je Mac of pc elke keer vergrendelen als je je plek verlaat.

Kort antwoord

Zet je scherm waar het kan zo dat het niet naar de gang wijst. Zet op de Mac de voorvertoningen van meldingen op "Indien ontgrendeld". Laat niemand meekijken als je je wachtwoord intypt, zoals veiliginternetten.nl aanraadt. Vergrendel je scherm elke keer dat je weggaat: Control-Command-Q op de Mac, Windows-toets + L op Windows. Heeft iemand je wachtwoord gezien, verander het dan.

Wat is shoulder surfing?

Het is de blik over je schouder: op het scherm van een ander kijken of meekijken terwijl die typt, zonder dat die dat wil. Veiliginternetten.nl zegt het in zijn tips voor je wachtwoord kort: "Laat niemand meekijken als je je wachtwoord intypt."

Twee dingen zijn verschillend. Op een scherm kijken is niet hetzelfde als op een apparaat gaan zitten. Iemand die een apparaat gebruikt dat hij niet mag gebruiken, is een ander onderwerp, en dat staat in Een collega zat op je computer: wat nu?.

HP ondervroeg 1.500 kantoormedewerkers in Canada, het VK en de VS, en daarnaast 3.000 mensen uit het algemene publiek. In de persmap bij het onderzoek, gedateerd 25 september 2019, staat: "4 in 5 creep on their coworkers' screens", dus dat vier op de vijf meekijken op de schermen van collega's. Dat gaat over kijken, niet over iemand die andermans computer gebruikte. Cijfers over toegang tot apparaten staan in Hoe vaak zitten collega's op elkaars apparaten?.

Hoe voorkom je dat iemand meeleest?

Begin bij waar je zit en wat je scherm laat zien als jij niet kijkt.

Draai je scherm weg van gangen en gedeelde ruimtes, als je plek dat toelaat.
Kies op de Mac Apple-menu > "Systeeminstellingen" en klik op "Meldingen" in de navigatiekolom. Zet "Toon voorvertoningen" op "Indien ontgrendeld". Apple beschrijft die keuze zo: "Geef voorvertoningen alleen weer als je bent ingelogd bij je gebruikersaccount." Bij "Altijd" staat: "Geef voorvertoningen altijd weer (zelfs in het inlogvenster)."
Sluit of minimaliseer vertrouwelijke dingen voordat iemand naar je plek komt om iets anders op je scherm te bekijken.

Hoe houd je je wachtwoord op kantoor geheim?

Laat het niemand zien en laat het nergens liggen. Veiliginternetten.nl geeft deze tips:

"Geef je wachtwoord aan niemand."
"Laat niemand meekijken als je je wachtwoord intypt."
"Laat je wachtwoord niet rondslingeren in de buurt van je computer, op je bureau of in je agenda."
"Gebruik verschillende wachtwoorden voor verschillende diensten."

Denk je dat iemand heeft meegekeken toen je typte, verander dan je wachtwoord. Veiliginternetten.nl schrijft: "Als je denkt dat iemand anders je wachtwoord weet, verander dan direct je wachtwoord en ga er veilig mee om." Op de Mac kies je Apple-menu > "Systeeminstellingen", klik je op "Gebruikers en groepen" in de navigatiekolom, dan op de infoknop naast je gebruikersnaam en op "Wijzig". Bij een werkaccount vraag je de IT hoe je het verandert. Voor telefoons is er what to do if someone watched you type your passcode (Engelstalig).

Hoe vergrendel je aan een flexplek?

Vergrendel elke keer dat je opstaat, ook voor een minuut: Control-Command-Q op de Mac, Windows-toets + L op Windows.

Automatisch vergrendelen, actieve hoeken en meer staan in how to lock your Mac screen (Engelstalig), en wat je doet als de laptop 's nachts blijft staan in leaving your laptop at work or in a library (Engelstalig).

Wat als het steeds weer gebeurt?

Kaart het aan. Leest iemand regelmatig mee op je scherm, dan is dat iets voor je leidinggevende of HR, en alles wat erop wijst dat iemand op je apparaat zat, ook voor de IT. Schrijf op wat er gebeurde en wanneer. De routes staan in Een collega melden die op je laptop of telefoon zat.

Waar Failshot past

Je wachtwoord is de eerste laag. Failshot is de tweede: een foto van wie je Mac ontgrendelt terwijl jij niet op je plek bent.

Als Failshot aan staat, maakt het foto's van wie je Mac ontgrendelt en neemt het daarna, met Pro, een video van 5 seconden op, en het venster van Failshot laat die persoon weten dat de ontgrendeling is gefotografeerd. Zet met Pro meldingen aan, en Failshot mailt je over een ontgrendeling die je niet als de jouwe bevestigt, met de foto en het tijdstip. Om het uit te zetten, of te stoppen via het menu, is Touch ID of je Failshot-pincode met je antwoord nodig, nooit je Mac-wachtwoord.

Failshot is voor een Mac die van jou is of die je mag beheren, met macOS 14 of nieuwer. Gratis te downloaden. Gratis te gebruiken. Pro voegt video, e-mailmeldingen en de versleutelde kluis toe. Je kunt Pro 7 dagen gratis proberen. Je kaart wordt bij het aanmelden vastgelegd en op dag 8 belast, tenzij je opzegt. De proefperiode loopt via failshot.app, voor de Mac. De app is in het Engels, en de versies voor iPhone, Android en Windows komen binnenkort.

Meer vragen

Is shoulder surfing strafbaar?

Artikel 138ab van het Wetboek van Strafrecht, computervredebreuk, noemt geen schermen. Het gaat over iemand die "opzettelijk en wederrechtelijk binnendringt in een geautomatiseerd werk". Of een geval daaronder valt, bijvoorbeeld als iemand een wachtwoord gebruikt dat hij heeft gezien, hangt af van de omstandigheden. De tekst staat in Is het in Nederland strafbaar om in andermans computer te gaan?. Voor een concrete zaak praat je met een advocaat.

Waar bewaar ik wachtwoorden als het niet op een briefje mag?

Veiliginternetten.nl noemt een wachtwoordmanager: "Je hoeft dan alleen het wachtwoord van je wachtwoordmanager te onthouden." Ook de politie noemt een wachtwoordmanager in haar tips om hacken te voorkomen. Bij een werkapparaat vraag je de IT welke wachtwoordmanager je mag gebruiken.

Wat als mijn scherm gegevens van anderen liet zien?

Meld het bij de IT of bij wie bij jou over privacy gaat, bijvoorbeeld de functionaris gegevensbescherming, en zeg wat er te zien was en wie het gezien kan hebben. Of het een datalek is, hangt af van de omstandigheden. Dat staat in Is het een datalek als een collega je bestanden leest?.

Kan ik Failshot op mijn werk-Mac gebruiken?

Alleen met toestemming van je werkgever. Het is zijn apparaat, en hij is volgens de privacywet verantwoordelijk voor elke vorm van controle erop. Voor Failshot betekent dat ook dat hij akkoord is gegaan met de organisatievoorwaarden van Failshot (Organisation Terms) en iedereen die de laptop gebruikt heeft geïnformeerd voordat Failshot wordt aangezet.

Moet ik meldingen op het werk verbergen?

Op de Mac geeft "Indien ontgrendeld" volgens Apple voorvertoningen alleen weer als je bent ingelogd bij je gebruikersaccount. "Nooit" geeft volgens Apple nooit voorvertoningen weer. Kies wat past bij hoe vaak mensen langs je plek lopen.