Een collega zat op je computer: wat nu?

MacWindowsBijgewerkt

Denk je dat een collega op je laptop heeft gezeten, kijk dan wat je kunt nagaan, schrijf op wat je opviel en wanneer, en meld het via de IT of HR in plaats van de persoon zelf aan te spreken. Daarna verander je je wachtwoorden, controleer je welke apparaten op je accounts zijn ingelogd en vergrendel je je scherm elke keer dat je je plek verlaat.

Kort antwoord

Noteer de datum, het tijdstip, hoe lang je weg was en wat er anders was. Ruim niets op. Kijk op je laptop en in je accounts naar activiteit die je niet herkent, en meld het bij de IT, en bij gedrag ook bij HR of je leidinggevende. Verander je Mac- of Windows-wachtwoord en je accountwachtwoorden, verwijder apparaten die je niet kent en vergrendel je scherm zodra je opstaat.

Wat kijk je eerst na?

Begin met wat je in een paar minuten kunt nagaan zonder iets te veranderen. Je laptop houdt bij welke bestanden en apps het laatst zijn geopend en wie er inlogde, en je online accounts hebben eigen lijsten. De stappen daarvoor staan op aparte pagina's, dus die herhalen we hier niet:

  1. Recent geopende bestanden, apps en browsegeschiedenis: zie how to tell if someone used your laptop (Engelstalig).
  2. Inlogs op Windows en op de Mac: zie how to see who logged into your computer (Engelstalig).
  3. Je Apple Account: kies op de Mac het Apple-menu en kies "Systeeminstellingen", klik op je naam en scrol naar beneden voor de lijst met apparaten. Een apparaat dat je niet herkent, kun je volgens Apple verwijderen met "Verwijder uit account".

Eén ding om te weten. Stond je laptop ontgrendeld, dan was de persoon al als jou ingelogd. Een inloglogboek laat dan misschien niets nieuws zien. Dat is normaal en betekent niet dat er niets is gebeurd.

Hoe leg je vast wat er gebeurde?

Schrijf een korte, feitelijke notitie zolang het nog vers is. Je hebt die misschien nodig voor de IT, voor HR of later voor een klacht, en wie ernaar kijkt wil data en details, geen indrukken.

  1. Noteer de datum en ongeveer wanneer je wegliep en wanneer je terug was.
  2. Schrijf precies op wat je opviel: een bestand open dat je had gesloten, een tabblad dat je niet had geopend, een bericht dat als gelezen staat gemarkeerd.
  3. Laat de laptop zoals hij is. Wie de geschiedenis wist of vensters sluit, kan precies de sporen weghalen waar de IT naar zou kijken.
  4. Bewaar kopieën van e-mails of berichten die erbij horen.

Beschrijf wat je zag, niet wie je verdenkt. Gaat het verder, dan tellen de feiten meer dan het vermoeden.

Bij wie meld je het?

Bij een werklaptop meld je het eerst bij de IT. De laptop is van je werkgever, en de IT heeft hulpmiddelen en logboeken die jij niet hebt. Gaat het om hoe iemand zich gedroeg, dan is HR of je leidinggevende de juiste plek. Heeft je werkgever een klachtenregeling, dan staat daarin hoe je een klacht indient.

Er zijn ook routes buiten je werk, via de Autoriteit Persoonsgegevens en de politie. Een collega melden die op je laptop of telefoon zat legt elke route uit en wanneer die past.

Hoe beveilig je de laptop daarna?

Verander de wachtwoorden die iemand gezien of gebruikt kan hebben, en zorg dat er nergens nog iemand is ingelogd die je niet kent.

  1. Verander het inlogwachtwoord van je Mac: kies Apple-menu > "Systeeminstellingen" en klik op "Gebruikers en groepen" in de navigatiekolom. Klik op de infoknop naast je gebruikersnaam en daarna op "Wijzig". Bij een werk-Mac vraag je het eerst aan de IT.
  2. Verander het wachtwoord van elk account dat geopend kan zijn. Veiliginternetten.nl schrijft: "Als je denkt dat iemand anders je wachtwoord weet, verander dan direct je wachtwoord en ga er veilig mee om." De site raadt ook aan verschillende wachtwoorden voor verschillende diensten te gebruiken.
  3. Bekijk de apparaten op je accounts. Voor je Apple Account staat hierboven hoe je een apparaat verwijdert. Volgens Apple heeft een verwijderd apparaat geen toegang meer tot iCloud en andere Apple services.
  4. Zet tweestapsverificatie aan waar dat kan. Dat staat in de tips van de politie om hacken te voorkomen, samen met een sterk en uniek wachtwoord of een wachtwoordmanager.

Op de werklaptop zelf laat je de apparaatinstellingen aan de IT over.

Hoe voorkom je dat het weer gebeurt?

Vergrendel je scherm elke keer dat je opstaat: Control-Command-Q op de Mac, Windows-toets + L op Windows. Veiliginternetten.nl raadt aan je wachtwoord aan niemand te geven en het niet te laten "rondslingeren in de buurt van je computer, op je bureau of in je agenda". Automatisch vergrendelen en actieve hoeken staan in how to lock your Mac screen (Engelstalig), gewoonten aan je bureau in leaving your laptop at work or in a library (Engelstalig).

Is het strafbaar?

Of een bepaald geval strafbaar is, hangt af van de omstandigheden. Daarom is het goed om het te melden en anderen het goed te laten bekijken. De tekst van de wet staat in Is het in Nederland strafbaar om in andermans computer te gaan?. Hoe vaak zoiets voorkomt, staat in Hoe vaak zitten collega's op elkaars apparaten?.

Waar Failshot past

Je wachtwoord is de eerste laag. Failshot is de tweede: een foto van wie je Mac ontgrendelt terwijl jij niet op je plek bent.

Als Failshot aan staat, maakt het foto's van wie je Mac ontgrendelt en neemt het daarna, met Pro, een video van 5 seconden op, en het venster van Failshot laat die persoon weten dat de ontgrendeling is gefotografeerd. Zet met Pro meldingen aan, en Failshot mailt je over een ontgrendeling die je niet als de jouwe bevestigt, met de foto en het tijdstip. Om het uit te zetten, of te stoppen via het menu, is Touch ID of je Failshot-pincode met je antwoord nodig, nooit je Mac-wachtwoord.

Failshot is voor een Mac die van jou is of die je mag beheren, met macOS 14 of nieuwer. Gratis te downloaden. Gratis te gebruiken. Pro voegt video, e-mailmeldingen en de versleutelde kluis toe. Je kunt Pro 7 dagen gratis proberen. Je kaart wordt bij het aanmelden vastgelegd en op dag 8 belast, tenzij je opzegt. De proefperiode loopt via failshot.app, voor de Mac. De app is in het Engels, en de versies voor iPhone, Android en Windows komen binnenkort.

Meer vragen

Moet ik de collega aanspreken?

Het is verstandig het te melden in plaats van iemand aan te spreken. Schrijf op wat je opviel en geef het aan de IT of HR, die logboeken kunnen zien die jij niet ziet. Een rustige, feitelijke melding houdt de aandacht bij wat er gebeurde in plaats van bij een ruzie.

Laat het inloglogboek zien wie op mijn laptop zat?

Niet als hij al ontgrendeld was. Wie op een ontgrendelde laptop werkt, werkt als jou, dus er is geen nieuwe inlog. Inloglogboeken helpen als iemand zelf heeft ingelogd. Recent geopende bestanden en de browsegeschiedenis zeggen vaak meer.

Kan de IT nagaan wat er gebeurde?

Mogelijk ziet die meer dan jij. Volgens Microsoft kan een organisatie op een Windows-apparaat van het bedrijf dat ze met Intune beheert onder meer bestandspaden, bestandsnamen en vermeldingen in het gebeurtenislogboek opvragen. Wat mogelijk is, hangt af van hoe je werkgever zijn apparaten beheert. Vraag de IT wat ze kunnen nagaan.

Kan ik Failshot op mijn werk-Mac installeren?

Alleen met toestemming van je werkgever. Het is zijn apparaat, en hij is volgens de privacywet verantwoordelijk voor elke vorm van controle erop. Voor Failshot betekent dat ook dat hij akkoord is gegaan met de organisatievoorwaarden van Failshot (Organisation Terms) en iedereen die de laptop gebruikt heeft geïnformeerd voordat Failshot wordt aangezet.

Bronnen